Зінаіда Бандарына

Зінаіда Аляксандраўна Бандарына нарадзілася 10.11. 1909 г. у г. Гродна ў сям'і настаўнікаў. Па месцы жыхарства скончыла пачатковую школу. 3 15 гадоў працавала ў саўгасе «Тарасава» Мінскай вобл., пазней была загадчыцай дзіцячага сада ў мяст. Койданава Мінскай вобл., вучылася ў педтэхнікуме (Мінск, 1925—1927 гг.), настаўнічала ў беларускай школе ў сібірскім пасёлку Медзякова, дзе вучыліся дзеці перасяленцаў з Беларусі (1927—1928гг.), супрацоўнічала ў газеце «Палеская праўда» (Гомель, 1928—1929 гг.).
У 1930 г. 3. Бандарына паступіла на літаратурна-сцэнарны факультэт Інстытута кінематаграфіі ў Маскве, які скончыла ў 1933 г. Некаторы час загадвала сцэнарным аддзяленнем у Віцебскім кінатэхнікуме (1933—1934 гг.), а пасля заканчэння ў 1937 г. аспірантуры пры Акадэміі мастацтвазнаўства ў Ленінградзе працавала на кінастудыях і ў тэатрах Масквы, Архангельска, Горкага. У перыяд Вялікай Айчыннай вайны знаходзілася ў радах Чырвонай Арміі. Узнагароджана медалямі.
У пасляваенныя гады лёс пісьменніцы звязаны з часопісам «Бярозка», Беларускім радыё (1945-1946 гг.), Домам народнай творчасці ў Гродне (1946—1948 гг.), філіялам музея Янкі Купалы ў Вязынцы (1948—1950 гг.), газетамі «Зорька» і «Літаратура і мастацтва» (1950—1956 гг.).
Літаратурную дзейнасць пачала ў 1926 г. вершамі, якія друкаваліся ў «Маладняку» і іншых выданнях. У тым жа годзе ў калектыўным зборніку «Вершы» змясціла некалькі сваіх твораў. У 1929 г. выйшла з друку яе аповесць «Шуміць тайга», а ў 1931 г. — зборнік паэзіі «Веснацвет», але выступала 3. Бандарына пераважна як празаік.
Творы 3. Бандарынай занялі прыкметнае месца ў беларускай літаратуры.
Памерла Зінаіда Бандарына 16 красавіка 1959 г., пахавана на Усходніх могілках.


Молодые литераторы в Минске: Алесь Дудар, Василь Коваль, Аркадь Мардвилка, Израэль Плавник, Вишневская, Микола Никанович, Зинаида Бандарына, Илары Барашка.

Творы Зінаіды Бандарынай

Бандарына, З. Веснацвет : вершы 1926—1929 / З. Бандарына.-Мн., 1931.

Бондарина, З. Галина Ильина : повесть / З. Бондарина.-Мн.,1959.

Бандарына, З. Лясныя госці : апавяданні / З. Бандарына.-Мн.,1960.

Бандарына, З. Ой, рана на Івана… Старонкі маленства Янкі Купалы : аповесць / З. Бандарына.-Мн.,1956.
Твор пра дзіцячыя і юнацкія гады Я. Купалы, пра жыццёвыя шляхі-дарогі і першыя крокі ў літаратуры будучага народнага паэта. Аповесць напісана паводле біяграфічных матэрыялаў і ўспамінаў пра яго родных і блізкіх.

Бандарына, З.  Шэптам дзіўным : «Слаўны дзянёк...»; 8 сакавіка; Завіхурыла спевам машына; I толькі ты; Галя; Не кажы : [вершы] / З.

Бандарына // Бандарына 3. Вершы / Бандарына З, Вішнеўская А., Пфляўбаўм Я.- Мн., 1926.

Бандарына, З. [Верш] / З. Бандарына // 8 сакавіка : зборнік.-Мн.,1926.

Бандарына, З. Завіруха : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1926.-№ 2

Бандарына, З. Гудкі / З. Бандарына // Малады араты.-1926.- № 1—2.

Бандарына, З. Работніцы / З. Бандарына // Малады араты.-1926.- №5.

Бандарына, З. «Жыта пажатае...» : [верш]  / З. Бандарына // Малады араты.-1926.- №17.

Бандарына, З. Развітанне : [верш] / З. Бандарына // Полымя.-1926.-№8.

Бандарына, З. Песня гародзенскіх гоняў : [верш] / З. Бандарына //Сав. Беларусь.-1926.-30 мая.

Бандарына, З. На вуліцы : абразок  / З. Бандарына  // Бел. піянер. -1927.-№ 17.

Бандарына, З. «Усё прамінулася...» : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1927.- № 1;

Бандарына, З. Сасніла... : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1927.- № 3;

Бандарына, З. Звоны-перазвоны.. : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1927.- №5.

Бандарына, З. Звоны : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1927.- №6.

Бандарына, З. «У сіня-зялёным прадонні...» : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1927.- №7-8.

Бандарына, З. Над возерам...: [верш] / З. Бандарына // Полымя.-1927.- №3.

Бандарына, З. Ля коміну : [верш] / З. Бандарына // Полымя.-1927.- №4.

Бандарына, З. Дзіўлюся я.. : [верш] / З. Бандарына // Полымя.-1927.- №5.

Бандарына, З. «Ты праходзіш трывожна і сумна...» ; Песні недапетыя : [вершы] / З. Бандарына // Полымя.-1927.- №6.

Бандарына, З. Апошняя вясна : [верш] / З. Бандарына // Полымя.-1927.- №8.

Бандарына, З. Ціха : [верш] / З. Бандарына // Сав. Бел.-1927.- 20 лістапада.

Бандарына, З. «Студзень, студзень навошта...» : [верш] / З. Бандарына // Чырвоная змена.-1927.- 6 лютага.

Бандарына, З. Развітанне ; Ціха:[вершы] / З. Бандарына // Дэкламатар.-Мн.-1928.

Бандарына, З. 8  сакавіка : [верш] / З. Бандарына // Бел.   работніца  і  сялянка..-1928.

Бандарына, З. Нечаканае збылося : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1928.- №7.

Бандарына, З. Шуміць тайга : Урыўкі з дзённіка 1927—1928 г.:[Дарожныя нататкі] / З. Бандарына // Маладняк.-1928.- №11.

Бандарына, З. У школе ; I вятры і зоры : [верш] / З. Бандарына // Полымя.-1928.- №3.

Бандарына, З. Да прысуду грамады : [верш] / З. Бандарына // Заря Запада.-1928.-8 июня.

Бандарына, З. У адпачынак : [верш] / З. Бандарына // Чырв. змена.-1928.-11 ліп.

Бандарына, З. Да новых перамог : [верш] / З. Бандарына // Бел. работніца і сялянка.-1929.- № 4;

Бандарына, З. Два лісты : Ліст з гораду ; Ліст з
вёскі:[вершы] / З. Бандарына // Бел. работніца і сялянка.-1929.-№9.

Бандарына, З. Першамайскае : [верш] / З. Бандарына // Бел. работніца і сялянка.-1929.-№10.

Бандарына, З. Партрэт : апавяданне / З. Бандарына // Бел. работніца і сялянка.-1929.-№10-11.

Бандарына, З. Дванаццаць пройдзена : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1929.- №1.
13
Бандарына, З. Сем братоў : Верш - легенда / З. Бандарына  // Маладняк.-1929.- №4.

Бандарына, З. Бязногі П'ер : [верш] / З. Бандарына // Маладняк.-1930.- № 8-9.

Бандарына, З. Крок за крокам : [верш] / З. Бандарына // Полымя.-1930.- №9 -10.

Бандарына, З. «Шэптам дзіўным...»; «I толькі ты...»; «Не кажы...»; Шляхаводная Зорка : вершы / З. Бандарына // Жаноцкая справа.-1931.- № 2;

Бандарына, З. Першы май : навела / З. Бандарына // Работніца і калгасніца Бел.-1933.-№ 21, 22.

Бандарына, З. Жанчынам аратым / З. Бандарына // Работніца і калгасніца Бел.-1933.-№ 22.

Бандарына, З. Памяці Клары Цэткін / З. Бандарына // Работніца і калгасніца Бел.-1933.-№ 24.

Бандарына, З. У імя нацыі / З. Бандарына  // Звязда.-1933.-15 мая.

Бандарына, З. Сустрэча : апавяданне / З. Бандарына // Работніца і калгасніца Бел.-1934.-№ 17.

Бондарина, З. Снова на Родине : рассказ / З. Бондарина // Зорька.-1945.-17 мая;

Бондарина, З. Детский, праздник : рассказ / З. Бондарина // Зорька.-1945.-26 июня.

Бандарына, З. Дзіцячыя гады паэта / З. Бандарына // Бярозка..-1952.- № 6;

Бондарина, З. Дет­ство поэта / З. Бондарина // Зорька.-1954.-10 октября.

Бондарина, З. Дипломная работа : [повесть] / З. Бондарина // Сов. Отчиз­на.-1953.-№ 6.

Бандарына, З. Наша выхавальніца : нарыс / З. Бандарына // Бярозка.-1954.- № 3.

Бондарина, З. Шаг за шагом : очерк / З. Бандарина // Сов. Бел.-1954.-8 июля.

Бандарына, З. Па купалаўскіх мясцінах / З Бандарына // Бярозка.-1955.-№ 6.

Бандарына, З. Мая працоўная кніжка : нарыс / З Бандарына // Бярозка.-1956.-№ 9.

Бандарына, З. Ой, рана на Івана : Старонкі маленства Янкі
Купалы:аповесць  / З. Бандарына // Полымя.-1956.- №12.

Бандарына, З. Па купалаўскіх сцежках : [верш] / З. Бандарына // ЛІМ.-1958.-5 ліпеня.

Бандарына, З. Вавёрка : апавяданне / З. Бандарына // Бярозка.-1959.- № 2.

Бандарына, З.     Шэптам дзіўным ; Будучыня — наша:вершы / З. Бандарына // Анталогія беларускай паэзіі : у 3 т Т. 2.-Мн.,1961.

Бандарына, З. Галка : [апавяданне] / З. Бандарына// Арлянятам : у 2 т. Т. 2.-Мн.,1967.

Бандарына, З. Па купалаўскіх сцежках : [верш] / З. Бандарына // Нам засталася спадчына.-Мн.,1982.

Бандарына, З. Хачу чытаць / З. Бандарына // Вяснянка.-Мн.,1983.

Літаратура аб жыцці і творчасці

Бандарына Зинаіда // Беларускія пісьменікі : біябібліяграфічны слоўнік:у 6-ці т. т.1.-Мн.,1992.-С. 201-202.

Бандарына Зінаіда // Пісьменніцы Беларусі : вучэб.дапаможнік.ч.1. / склад. Л.А. Піскун, Я.У. Піскун.-Мазыр : Белы вецер,1997.-С. 13.

Бандарына Зінаіда Аляксандраўна // Беларуская энцыклапедыя : у 18-ці т. т.2.-Мінск,1996.-С. 277.

Бандарына Зінаіда Аляксандраўна // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. — Мн.: 2004. — С. 261—262.

Г а р э цк і, М. Біяграфічна-крытычны слоўнік сучасных выдат-пых і тыповых маладнякоўцаў / М. Гарэцкі // Гарэцкі М. «Малад­няк» за пяць гадоў: 1923—1928.- Мн., 1928;

Гарэцкі, М. . «Маладняк» за пяць гадоў: 1923—1928 / М. Гарэцкі // Максім Гарэцкі : успаміны, артыкулы, дакументы.- Мн., 1984;

Гілевіч М. Добрая госця / Н. Гілевіч // ЛІМ. -1960.- 15 ліст.

Зінаіда Бандарына // П і с ь м е ннікі Савецкай Беларусі : кароткі даведнік.-Мн., 1981.

Зінаіда Бандарына // http://be.wikipedia.org/wiki/Зінаіда_ Аляксандраўна_Бандарына

Зінаіда Бандарына // http://be-x-old.wikipedia.org/wiki/ Зінаіда_Бандарына

Зінаіда Бандарына // http://slovo.ws/bio/bel/02/0008.html

Зінаіда Бандарына // http://belsoch.exe.by/bio/02_08.shtml

Зінаіда Бандарына // http://danilchyk.livejournal.com/35595.html

Киркевич А. Жизнь — горе­ние / А. Киркевич // Гродн. правда.- 1979. -13 окт.

Хведаровіч М. Неспакойная // Хведаровіч М. Памятныя сустрэчы.-2 выд.- Мн., 1963;

Шушкев і ч С. Лейтэнант Зіна / С. Шушкевіч // Шушкевіч С. Выбр. тв.: У 2 т. Т. 2.-Мн., 1978.

Шушкевіч, С. Панфілаўка Зіна / С. Шушкевіч // ЛІМ.-1979.-12 кастр.

Шушкевіч, С. Шляхі і дарогі Зінаіды Бандарынай : (Да 75-годдзя з дня нараджэння) / С. Шушкевіч // ЛіМ.- 1984.-12 кастр.